Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında demir-çelik sektöründe DC tahrik sistemleri yerli ve milli AC sistemlerle dönüştürülüyor. Yüksek verimlilik ve sürdürülebilirlik hedefleniyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Dünya Bankası desteğiyle TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından yürütülen SAYEM 1833 – Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında, demir-çelik sektöründe teknolojik bir dönüşüm programı desteklenmeye hak kazandı. Bu programla, sektörde yaygın olarak kullanılan DC tahrik sistemlerinin, yerli ve milli AC tahrik sistemleriyle değiştirilmesi hedefleniyor. Bu dönüşüm, yüksek verimlilik, düşük bakım maliyeti ve sürdürülebilirlik avantajları sunacak.
WAT Motor yürütücülüğünde hayata geçirilen bu Ürünleştirme Programı, üç ana ürün geliştirme projesini kapsıyor. WAT Motor, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Analiz Motor iş birliğiyle AC dönüşüm için verimlilik odaklı motor ailesi geliştirilecek. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sönmez Trafo ve Genkor, yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu oluşturacak. PGR ile Toprakkale Sac ise ağır hizmet tipi redüktör sistemleri tasarlayacak.
Üniversite ve sanayi paydaşlarını bir araya getiren 8 kurumun katılımıyla yürütülen AR-GE ve ürünleştirme çalışması, haddehane uygulamalarına yönelik yüksek güçlü ve rekabetçi ürünlerin geliştirilmesini amaçlıyor. Bu çalışma ile elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanında yerli yetkinliğin artırılması ve ihracat potansiyeli yüksek sürdürülebilir çözümlerin ürüne dönüştürülmesi hedefleniyor.
Programın temel hedeflerinden biri, yüzde 82-88 verimlilik seviyesindeki DC motor sistemlerinin yerine, yüzde 96,5 ve üzeri verimliliğe sahip senkron motor tabanlı tahrik sistemleri geliştirmek. Bu sayede enerji tüketimi ve karbon emisyonları azaltılacak, bakım ihtiyacı düşürülerek işletme sürekliliği artırılacak. Geliştirilecek sistemler, enerji geri kazanımı ve kestirimci bakım gibi özelliklerle modern haddehane ihtiyaçlarına uygun hale getirilecek.
Ayrıca, haddehanelerin yüksek tork gereksinimlerini karşılayacak ağır hizmet tipi redüktör sistemleri de yerli olarak geliştirilecek. Bu entegre yaklaşım, motor, sürücü ve mekanik güç aktarım sistemlerini kapsayan bütüncül bir yerli teknoloji platformu oluşturacak. Bu yapı, Türkiye’nin elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanındaki mühendislik kapasitesini geliştirmeyi hedefliyor.
Program sonunda ortaya çıkacak yerli teknolojilerin, Türkiye’deki sanayi tesislerinde kullanılmasının yanı sıra Avrupa başta olmak üzere küresel pazarlarda da ihracat potansiyeli taşıması amaçlanıyor. Bu yeni nesil tahrik sistemleri, enerji verimliliğini artıran, karbon emisyonlarını azaltan ve sürdürülebilir üretimi destekleyen teknolojiler sunarak, Türkiye’nin yeşil dönüşüm ve yüksek katma değerli üretim hedeflerine katkı sağlayacak.
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) uygulaması, demir-çelik üretiminde karbon yoğunluğunun azaltılmasını küresel ticaret için kritik hale getirdi. Türkiye’nin Avrupa pazarına yaptığı demir-çelik ihracatı göz önüne alındığında, üretim süreçlerindeki teknolojilerin karbon ayak izi stratejik bir rekabet unsuru olarak öne çıkıyor. Enerji verimliliği yüksek, düşük karbon yoğunluğuna sahip üretim teknolojilerine geçiş yapamayan tesislerin gelecekte maliyet baskısıyla karşılaşması bekleniyor.
Bu çerçevede, sanayi üretiminde kullanılan elektrikli tahrik sistemlerinin modern ve yüksek verimli teknolojilerle dönüştürülmesi, hem enerji maliyetlerini düşürmek hem de sürdürülebilir üretim, karbon emisyonlarının azaltılması ve ihracat rekabetçiliğinin korunması açısından stratejik bir gereklilik olarak öne çıkıyor. Enerji yoğun sektörlerden biri olan demir-çelik, Türkiye’nin toplam enerji tüketiminin yaklaşık %7’sini ve sanayi sektöründeki enerji kullanımının yaklaşık %22’sini oluşturuyor.
Haddeleme proseslerinde kullanılan eski nesil DC motor tabanlı teknolojiler, yüksek bakım ihtiyacı, düşük enerji verimliliği ve işletme maliyetleri nedeniyle günümüzün sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu değil. Elektrik makineleri ve güç elektroniğindeki gelişmelerle birlikte, yüksek verimli AC senkron motor tabanlı tahrik sistemleri, özellikle rotoru sargılı senkron motor (WRSM) teknolojisi, demir-çelik sektöründe güçlü bir alternatif haline geldi. Bu ihtiyaçtan hareketle kurgulanan Ürünleştirme Programı, motor, sürücü, güç elektroniği, redüktör ve kontrol sistemlerini kapsayan entegre çözümler geliştirmeyi hedefliyor.
